Een miskraam is het verlies van de baby in de eerste 16 weken van een zwangerschap. Het kan zijn dat je bloedverlies en veel buikpijn krijgt, maar het kan ook zijn dat met de echo gezien wordt dat de baby niet meer leeft. Voor iedereen ervaart een miskraam anders, dat is heel persoonlijk. Meestal zijn aanstaande ouders verdrietig en soms ook angstig of boos.
Juist ook in deze periode proberen wij jullie zo goed mogelijk te begeleiden. Hieronder staat wat informatie over een miskraam. De verloskundige zal contact met jullie opnemen om de informatie nog uitgebreider te bespreken.
Wat is een miskraam?
De definitie van een miskraam is het verlies van een niet-levensvatbare vrucht. De verschijnselen kunnen zijn bloedverlies, menstruatieachtig krampende buikpijn en afname van zwangerschapsklachten. Soms zijn er helemaal geen verschijnselen van een miskraam en wordt er met een echo gezien dat de zwangerschap niet levensvatbaar is.
Oorzaak van een miskraam
Vijftien procent van de zwangerschappen eindigt in een miskraam. De oorzaak van een miskraam is bijna altijd een aanlegstoornis. Door de afwijking vertraagt of stopt de ontwikkeling van het kindje. Een miskraam is niet tegen te houden; niet met medicijnen en ook niet met bedrust. Het afstoten van de zwangerschap is een natuurlijke gebeurtenis. Een miskraam ontstaat niet door lichamelijke inspanning. Zo kunnen bijvoorbeeld vrijen, vallen, fietsen, paardrijden of motorrijden geen miskraam veroorzaken.
Keuzes bij een miskraam
Wanneer de zwangerschap niet meer intact is, heb je 2 keuzes: afwachten tot de miskraam spontaan op gang komt of een (telefonisch) consult bij de gynaecoloog om de miskraam op te wekken. Dit gebeurt door middel van medicamenteuze behandeling of een curettage. Elke keuze heeft voor- en nadelen. Jij bepaalt zelf wat het beste bij je past. Ook is er altijd een tussenoplossing mogelijk, zoals een tijdje afwachten en als het te lang duurt alsnog een behandeling.
Afwachten
Het kan zijn dat je al wat bloedverlies hebt gehad deze zwangerschap. Meestal komt een miskraam na dit eerste bloedverlies binnen een aantal dagen op gang, maar soms duurt dit nog een week of zelfs een paar weken. Ook als je nog helemaal geen bloedverlies hebt gehad kan de miskraam vanzelf op gang komen. Geleidelijk ontstaat krampende pijn in de baarmoeder en neemt het bloedverlies toe, zoals bij een hevige menstruatie. In de loop van enkele uren wordt de vruchtzak uit de baarmoeder gedreven. De miskraam heeft dan plaatsgevonden. Je mag paracetamol innemen als pijnstilling als de buikpijn hevig is.
Het is handig om ruim voldoende maand-(of kraam-)verband in huis te hebben en eventueel wat oude handdoeken of celstofmatjes. Tijdens de miskraam is het soms prettig om op het toilet te zitten. Om te zien wat je verliest is het wel handig om bijvoorbeeld een vergiet of een bakje erbij te houden, zodat het niet direct in de wc-pot valt. De stolsels en/of het weefsel wat je opvangt kun je eventueel in een bakje water doen om te bekijken (als je dit wil). De vruchtzak is herkenbaar als een met vocht gevuld blaasje met een vliezig omhulsel dat gedeeltelijk met roze vlokken is bekleed. Vaak komen ook bloedstolsels vrij, die meer donkerrood en glad zijn. Vind je het lastig of eng om te zien dan mag je ons ook altijd vragen om met je mee te kijken.
Sommige vrouwen vinden het fijn om het weefsel een speciaal plekje te geven of een (klein) ritueel te doen. Als dit voor jou goed voelt, helpt dit bij de verwerking van de miskraam. De pijn verdwijnt vrijwel direct na een miskraam die normaal verloopt. Het bloedverlies vermindert snel en is vergelijkbaar met de laatste dagen van een menstruatie.
Veel vrouwen geven de voorkeur aan afwachten, omdat een spontane miskraam de natuurlijke gang van zaken is. Zij willen hun verdriet om het verlies van een gewenste zwangerschap thuis doormaken. Het kan soms een tijdje duren voordat de miskraam optreedt (34% binnen 1 week, 59% binnen 2 weken en 76% binnen 6-7 weken.
Een voordeel is dat eventuele (zeldzame) complicaties ten gevolge van een curettage worden vermeden. Wel heb je meer pijn & bloedverlies in vergelijking met een curettage. Sommige vrouwen vinden dat het afwachten veel onzekerheid oplevert en het normale leven verstoort, terwijl zij soms ook nog zwangerschapsklachten hebben. Een ander nadeel is dat er een kleine kans bestaat dat de zwangerschap niet in zijn geheel naar buiten komt (incomplete miskraam), dit gebeurd bij ongeveer 5% van de vrouwen. Het bloedverlies blijft dan aanhouden. In dat geval moet je alsnog medicatie of curettage krijgen. 1-2% van de vrouwen moet met spoed naar het ziekenhuis omdat ze teveel bloed verliezen.
Als je besluit om een spontane miskraam af te wachten, is het verstandig te bedenken hoe lang je wilt afwachten. Afwachten kan medisch gezien geen kwaad en heeft geen gevolgen voor een nieuwe zwangerschap. Wel is het soms emotioneel zwaar. Een medische noodzaak tot een curettage is er alleen in het geval van een incomplete miskraam.
Medicamenteuze behandeling
De medicamenteuze behandeling bestaat bij voorkeur uit een combinatietherapie met Mifepriston en Misoprostol. De slagingskans op het doormaken van een complete miskraam lijkt bij alleen misoprostol gebruik 10-35% lager.
Mifepriston
Een voorbehandeling met Mifepriston, ook wel Mifegyne, zorgt voor een verwijding en opening van de baarmoederhals. De kosten van Mifepriston van ongeveer €35,- worden niet vergoed door de zorgverzekering.
Misoprostol
Misoprostol, ook wel Cytotec genoemd, is een tablet die wordt gebruikt om een maagzweer te voorkomen bij het gebruik van bepaalde medicijnen. Soms ontdekt men bepaalde bijwerkingen van een medicijn die als therapie weer ingezet kunnen worden voor iets heel anders. Zo wordt misoprostol, hoewel het hier eigenlijk niet voor ontwikkeld is, gebruikt om een miskraam op te wekken. Het zorgt er ook voor dat de baarmoedermond wijder en zachter wordt. Ook wekt het weeën op.
Het voordeel bij medicamenteuze behandeling is dat de miskraam sneller op gang komt dan afwachten; bij de medicamenteuze behandeling maakt ongeveer 85% van de vrouwen een miskraam door binnen 2 dagen. Ongeveer 10-15% van de mensen heeft alsnog een curretage nodig. We zien iets vaker een spoedverwijzing in vergelijking met het spontaan afwachten van een miskraam. Daarnaast kun je bijwerkingen krijgen van de medicatie.
Indien je kiest voor de behandeling krijg je 1 tablet Mifeprison die je moet doorslikken. Na ongeveer 36 uur breng je 4 tabletten misoprostol vaginaal in, bij voorkeur in de ochtend. De meeste vrouwen krijgen binnen 2 tot 6 uur krampen en bloedverlies.
Als je naar huis gaat, is het belangrijk dat je niet alleen bent. Na enkele uren kan de miskraam op gang komen. Dit kan, ook als is het nog zo’n klein kindje/vruchtzakje, met heftige buikpijn en bloedverlies gepaard gaan. Dit is voor iedere vrouw verschillend. Je mag een paracetamol innemen en eventueel Naproxen.
Na een 1 tot 2 weken kom je terug bij de verloskundigenpraktijk of op de polikliniek gynaecologie. Er wordt dan een inwendige echo gemaakt om te beoordelen of er een complete miskraam is opgetreden.
Curettage
Een curettage is een kleine ingreep. De gynaecoloog zuigt de baarmoederholte via de vagina door een dun slangetje (vacuümcurette) leeg of maakt deze met een curette (een soort lepeltje) schoon. De ingreep duurt ongeveer 5-10 minuten en gebeurt in de meeste ziekenhuizen in dagbehandeling. Vaak geeft men een korte narcose, soms een ruggenprik; je merkt dan niets van de ingreep. De gynaecoloog kan je informatie geven over voor- en nadelen van narcose en ruggenprik, en vertellen welke mogelijkheden in het ziekenhuis aanwezig zijn. Als je gezond bent, is een curettage een ingreep met een klein risico op complicaties, zoals beschadiging of infecties.
Het voordeel van een curettage is dat sneller een volledige miskraam hebt en minder pijn dan bij afwachten. Een nadeel is dat er een dagopname in het ziekenhuis nodig is en er soms wachttijd is voordat de ingreep kan plaatsvinden. Daarnaast is er een risico van 3% dat na een curettage de miskraam toch incompleet is en je een 2e curettage nodig hebt. Een zeldzaam voorkomende complicatie is het syndroom van Asherman: hierbij ontstaan verklevingen aan de binnenzijde van de baarmoeder waardoor het lastiger kan worden op opnieuw zwanger te worden (0,1% bij 1e curretage). Een enkele keer komt een perforatie voor (0,01-1,16%): het dunne slangetje of de curette gaat dan per ongeluk door de wand van de baarmoeder heen. Meestal heeft dit geen gevolgen, maar soms adviseert men extra observatie in het ziekenhuis. Daarna is de kans op vroeggeboorte of een ingegroeide placenta in een volgende zwangerschap iets verhoogd.
Vrouwen die kiezen voor een curettage noemen vaak als argument dat zij het vervelend vinden met een niet-levensvatbaar kindje rond te lopen. Ook het afwachten en de onzekerheid over het tijdstip van de miskraam wegen soms zwaar. Een curettage heeft het voordeel dat aan deze negatieve gevoelens een eind komt.
Het verdriet over de miskraam zelf moet dan nog wel verwerkt worden. De ervaring leert dat het voor het verwerkingsproces goed is niet te snel in te grijpen.
Recidiverende miskramen
Na twee miskramen (met echo bevestigd) heb je de mogelijkheid om chromosomenonderzoek te laten doen. In 1% van de gevallen komt hier een afwijkende uitslag uit. Dan word jullie verwezen naar het regionale klinisch-genetisch centrum voor erfelijkheidsvoorlichting, familieonderzoek en verdere begeleiding.